برج آزادی

 چکیده مقاله:

 پادشاهان پهلوی به خصوص محمدرضاشاه هدفی بلند پروازانه برای نزدیک شدن و یا رسیدن ایران به سطح جوامع پیشرفته را در سر داشتند. به همین دلیل معماری و شهرسازی در آن دوره دارای ارزشی خاص بود. البته این هدف با نوعی دو گانگی بین مذهب و مدرنیسم روبه رو بود که از طرفی نگاه به عظمت فرهنگ ایران باستان و معماری اسلامی داشت و از طرفی معماری مدرن.
       بنابراین ساخت یک نماد در دستور کار قرار گرفت و چنین بود که ساخت برج شهیاد در شمار برنامه ی شورای جشن های ۲۵۰۰ ساله گنجانده شد. اولین طرح برج شهیاد و یا میدان آزادی یک دروازه ی نمادین” تاق نصرت” توسط چند معمار داخلی ارایه شد. این طرح اگر چه ویژگی های منحصر به فردی داشت اما با این استدلال که به اندازه کافی عظمت ندارد رد شد.در همین زمان این طرح ابعاد گسترده تری یافت به این ترتیب که نه تنها باید یادبود دوران پهلوی باشد بلکه یادآور جایگاه پادشاهان گذشته ی امپراطوری ایران باشد.

       برای انتخاب طرح مطلوب یک مسابقه ی سراسری با عنوان ” بزرگترین میدان جهان” در روزنامه ی سراسری به چاپ رسید که شرکت برای تمامی معماران آزاد بود.

      هنر این زمان در ایران شرایطی خاص داشت. هنرمندان ایرانی بر آن بودند با الگوهای غربی بجنگند و هویت ملی تازه ای با تاکید بر ریشه های فرهنگی خود ایجاد کنند.

      عده ای بر ساخت ساختمان هایی از آهن و شیشه که یادآور برج های نیویورک در ابعادی کوچکتر بود پرداختند و عده ای از ملی گراها به سرکردگی هوشنگ سیحون به استفاده از نمادهای معماری اسلامی و اصیل ایرانی پرداختند. حسین امانت طراح برگزیده ی مسابقه ، نیز از شاگردان هوشنگ سیحون بود و تحت تاثیر همین افکار.
      نقشه ی برج شهیاد ۴ ستون را نشان می د هد که مستطیل شکل نیستند بلکه شکلی پیچ خورده دارند. نقشه ی میدان دقیقا از سقف مسجد شیخ لطف الله اقتباس شده است. در فراخوان مسابقه اعلام شده بود که ارتفاع این برج باید ۴۵ متر باشد به همین دلیل حسین امانت آنچه در ارتفاع نمی توانست به دست آورد با گسترش افقی ستون ها و عظمت شکل های تو خالی قسمت پایین جبران کرد. در محور شرقی-غربی که محور اصلی از فرودگاه به شهر است گشودگی تاق نما کاملا سخاوتمندانه و با الهام از تاق کسری که در دروازه ی ورودی کاخ تیسفون ساسانی بوده به شکل سهمی طراحی شده      نکته ی جالب در مورد این تاق که در معماری اسلامی سابقه ندارد این است که کناره های تاق در رسیدن به زمین عریض تر میشود. سطح بین دو تاق نما متشکل از ردیف لوزی های تو رفنه؛ یاد آور طرح سیحون برای آرامگاه کمال الملک است. طراحی کاشی کاری با الهام از دم طاووس، کار حسین امانت است. نمای شمالی-جنوبی کشیده تر و با طاق نمای کوچکتر یادآور معماری سلجوقی است. نوارهایی از کاشی فیروزه ای رنگ، توده ی بزرگ ستون ها را می شکافد و به آن مقیاس انسانی می بخشد و به نوعی اوج گرفتن به آسمان را القا میکند.

      پوسته ی کل ستون، پشت بند ها هم چون فلس و کاملا ارگانیک به نظر می رسد. طرح گنبد اصلی که تکیه گاه بام است و برخی گنبدهای کوچکتر داخل بنا، روایت مدرن گنبدهای سنتی سلجوقی اند. به گفته ی امانت، طرح ها از مسجد جمعه ی اصفهان نیز یادآور برج های سلجوقی یا غزنوی است و اغلب با برج طغرل مقایسه میشود.

      گرچه جامعه ی ایران در مجموع پذیرای تکنولوژی و مدرنیسم بوده و آن را نیز از دست نداده است. بناهایی که معماران صاحب نام طراحی کرده اند، صرفا تک نمونه هایی از این سنت بوده اند. شهیاد، هم در جزییات و هم در ساخت، بنایی استثنایی و حداقل دو دهه جلوتر از زمان خود بود.

       مجسمه ی آزادی، زنی است با مشعل روشنایی و لوح آزادی در دست که در سال ۱۸۸۶ توسط فرانسه به آمریکا هدیه داده شد. این زن بر فراز آب  های نیویورک ایستاده و با سکوتی مخوف به تمدن آمریکا خیره شده. ارتفاع این مجسمه ۴۶ متر و جنس آن از مس و وزن ۲۲۰ تن است. در داخل این مجسمه موزه ای وجود دارد که مهم ترین اثر موجود در این موزه شعر ” امالازاروس” شاعر قرن نوزدهم است. در تاج این مجسمه ۲۵ پنجره وجود دارد که از طریق آنها نمای بیرونی قابل رویت است. هم اکنون این زن مشعل به دست به عنوان نماد آمریکا شناخته شده است. اما آنچه در این نماد قابل توجه است نگاهی از زاویه ای دیگر به اسرار ساخت این مجسمه است.پس از اهدای مجسمه ی آزادی به آمریکا، ابتدا سازندگان فرانسوی آن اعلام نمودند که این مجسمه نماد “تاییس”  معشوقه ی اسکندر است. اما نکته ی ظریفی که در این میان نادیده ماند چیز دیگری بود که بعدها نشریه ماسون ترک آن را فاش ساخت و آن شباهت بسیار زیاد چهره ی این مجسمه با “ایسیس” اسطوره ی مصر باستان و الهه ی مورد تقدیس ماسون ها بود.بعد فردریک بارتلدی در پاسخ به انتقاد افرادی که بیان می داشتند این مجسمه از نظر صورت هیچ شباهتی به تاییس ندارد گفت:( من در طراحی این مجسمه از چهره ی مادر بیوه خودم الهام گرفتم) آری بارتلدی راست می گفت ولی منطورش از مادر بیوه ایسیس بود که در واقع مادر بیوه ی تمام  ماسون ها منجمله خود او بود

.    با این تفاسیر جای تعجب هم نخواهد داشت اگر ارتفاع این مجسمه ۴۶ متر یعنی ۳۳+۱۳ (دو عدد مورد علاقه ماسون ها) باشد و خود تندیس نیز دارای ۱۶۸ پله بعلاوه ی یک و نیم ( مجموعا ۱۳ضربدر ۱۳)  باشدکه بازدید کنندگان را تا بالای برج راهنمایی کند.

    بارتلدی بر روی تاج این مجسمه هفت شعاع  قرار داده که عدد هفت از دیرباز ستوده مصریان باستان و یهودیان و کابالیست های مصر زده بوده.

    همان طور که آن را در شمعدان هفت شاخه ی یهود، خورشید هفت شاخه ی مصریان و یا هفت ستاره ی منقوش در آسمان معبد سلیمان وجود دارد.

    موضوع دیگری که بسیار قابل اهمیت است شباهت چهره ی این مجسمه با تاییس است. مگر غربیان در تاریخ هزار خدایی یونان  و رم با کمبود الهه مواجه شده بودند که از یک شخصیت نه جندان موجه به نام تاییس مجسمه بسازند. اما تاییس کیست؟

باید برای پاسخ باید  نگاهی به گذشته ایران بیاندازیم.

    اسکندر مقدونی در میان غربیان قهرمانی بزرگ و در میان ایرانیان شخصیتی بدنام . ویرانگر است. اسکندر پس از مرگ پدر خود فیلیپ، پادشاه مقدونی شد. او که جوانی جاه طلب بود و آرزوهای بزرگی در سر داشت، برای ماجراجویی و جهان  گشایی حمله به دیگر کشورها را در پیش گرفت. بزرگترین  مهم ترین نبرد اسکندر، نبرد وی با امپراطوری وسیع و قدرتمند هخامنشیان بود. اسکندر پس از چند عقب نشینی در نبرد با ایران داریوش را در منطقه ی  گیل گمش شکست داد.

     در شب  پیروزی اسکندر در پرس پولیس قصر باشکوه ایرانیان جشن گرفت. اسکندر در سفرهای خود چندین زن رقاص یونانی همراه خود می آورد. یکی از این زنان تاییس بود. کنیزی اورشلیمی که به خاطر زیبایی به دربار اسکندر راه یافته بود. تاییس با آمدن شاهزاده ی اسیر ایرانی و دختر داریوش سوم ” استاتیرا” جایگاه خود را در خطر میدید، سعی داشت انتقام خود را از او بگیرد..

در آن جشن، او آنقدر به اسکندر شراب خوراند که عقل او را کاملا زایل کرد و سپس از او خواست به انتقام معبدی که در آتن توسط خشایار شاه به آتش کشیده شد، پرس پولیس را آتش بزند. اسکندر مشعل آتش را به تاییس داد و او هم پرده های حریر و جواهرنشان قصر را آتش زد. مدت کوتاهی بعد قصر یکپارچه آتش شد. فردای آن روز، اسکندر بر تپه ای ایستاده بود و پشیمان به نتیجه کار خود می نگریست.

      این آزادی که تاییس نماد آن است، چگونه به وجود آمده؟ آیا این آزادی با همان مشعل که در دستان بانوی آزادی هست یا با به آتش کشیدن تمدن های شرقی کسب شده است؟سرانجام..

    تاییس تندیسی از پاریس هم چنان بر آب های آتلانتیس ایستاده و با سکوتی شیطانی به غرب می نگرد.

برای دانلود کامل مقاله روی دکمه زیر کلیک کنید:

Summary
Review Date
Reviewed Item
مقاله کامل درباره برج آزادی
Author Rating
3

همچنین ببینید

Washi-Tape-Wall

دکوراسیون اتاق خواب کودک

بی شک پدر و مادرهای زیادی هستند که مایل اند، بهترین طراحی ها و دکوراسوین …

پاسخی بگذارید

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: